Tưởng nhớ Anja Niedringhaus

Có những người biết Anja rõ hơn tôi và họ cũng đã từng viết về việc mất đi cô ấy. Đáng chú ý có David Guttenfelder, đồng nghiệp của cô ấy ở AP và Carlotta Gall của New York Times – những người đã nhìn thấy cô ấy chỉ một vài ngày trước ở Kabul.  Cũng có những người bạn chung khác của chúng tôi, những người thường xuyên gặp gỡ cô ấy, và giờ đây đang đau đớn vì cái chết của một người luôn ở gần kề với họ. Gần như tất cả mọi người biết Anja đều nhớ đến tính cả tin, giọng cười khàn, sự nhiệt tình và sức làm việc bền bỉ của cô ấy. Tôi dám chắc rằng một vài người còn có thể sẽ tưởng tượng ra được cảnh cô ấy co rúm người lại khi thấy sự ủy mị của chúng tôi trước sự ra đi của cô. Như Gutterfelder đã viết, “Rất nhiều người rùng mình không tin nổi tin này, trong đó có tôi. Tôi tưởng tượng ra cảnh cô ấy trông thấy tôi nghẹn ngào trước cái chết của cô, và cười thật to bởi vì tôi quá yếu đuối”. Quả thực là như vậy.

 

Khi tôi tìm kiếm thông tin để thêm vào bài viết này, tôi lục lọi trí nhớ của mình để tìm lại các cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa tôi và Anja ở Balkans đâu đó vào năm 1998 hay 1999. Trong tâm trí tôi, cô ấy thuộc thế hệ phụ nữ đầu tiên, chỉ vài năm trước tôi thôi, sải bước tự tin vào nghề như thể cô thuộc về nó. Lúc đó không có nhiều nữ phóng viên ảnh nước ngoài, và trong một torng những cuộc gặp đầu tiên, Anja đã bảo vệ tôi khi tôi bị một nam đồng nghiệp to lớn và đầy tự mãn hất ngã trong một khoảnh khắc tranh giành một góc chụp tốt. Anja giễu cợt, xỏ xiên anh ta, và làm anh ta bẽ mặt vì đã bắt nạt một phóng viên mới vào nghề như tôi. Từ lúc đó tôi biết rằng mình rất quý mến Anja. Tôi xem cô ấy như tấm gương để noi theo, bởi những gì cô ấy làm đều xuất phát từ trái tim, chứ không phải từ lý trí. Cô ấy cũng là phóng viên ảnh gai góc, quả quyết nhất mà tôi từng biết. Cô ấy xuất hiện từ lúc tôi mới vào nghề, chứng kiến từng bước trưởng thành của tôi, cho nên trong tâm trí tôi, dường như Anja vẫn luôn còn ở đó.

 

Trong chuỗi lễ nghi tưởng nhớ Anja – những thứ lễ nghi đã trở nên quen thuộc đến đáng sợ khi chúng tôi đã mất đi nửa tá đồng nghiệp, giữa những bài điếu văn, ảnh chụp, những dòng hồi ức… tôi cố gắng tìm cách giữ cho mình tỉnh táo. Tôi nhiều lần tự hỏi mình rằng, nếu đó là tôi, thì điều gì sẽ là điều tôi muốn mọi người nhớ về mình nhất? Ngoài thời gian ở cùng nhau, tôi còn muốn người ta nhớ đến cả sự nghiệp của mình. Xem lại những bức ảnh Anja đã chụp, tôi muốn tìm xem cô ấy đã nhìn thế giới như thế nào, và đâu là động lực khiến cô ấy làm việc không biết mệt trong suốt 25 năm.

 

Những bức hình của Anja đều rất trung thực và mang tính chất tường thuật cao. Trong khi có khá nhiều hình ảnh do Anja chụp đã bị chỉnh sửa trước khi xuất hiện trên các ấn phẩm trực tuyến, thì trang web cá nhân của cô lại là nơi trưng bày những tác phẩm thực thụ. Hình ảnh con người qua ống kính của Anja hoàn toàn là những cá nhân riêng biệt, hoàn chỉnh, có suy  nghĩ và cử chỉ riêng; chứ không phải là những chân dung người thường thấy trong các bộ ảnh chiến trường. Họ không còn bị phân biệt là người Afghanistan, binh lính, người Mỹ, hay dân thường nữa, mà họ trở nên gần gũi hơn trong chính bối cảnh của họ.

 

Khi thường xuyên chứng kiến bạo lực xảy ra ngay cạnh bên, con người bạn sẽ dần thay đổi. Và Anja là người chứng kiến nhiều nhất trong số những người ở đây. Thế nhưng trong những bức hình cô ấy chụp, không có ai là nạn nhân, và máu đổ cũng không phải là chủ đề chính. Chẳng hạn như một bức hình chụp cảnh sau một trận bom, một người đàn ông ăn mặc chỉnh tề sải bước, ngẩng cao đầu, trên mặt thể hiện một sự quyết tâm mạnh mẽ, kéo tay những đứa trẻ đang hoảng loạn, dắt chúng ra xa khỏi tàn tích của cuộc tàn sát. Hay bức hình chụp một kẻ đánh bom liều chết: toàn thân anh ta là máu me, nhưng  trông vẫn rất ra dáng đàn ông. Hay hình chụp một bài thơ tình nguệch ngoạc trên chiếc mũ bảo hộ của một người lính giữa một biển quân lính. Hay trên một chuyến xe buýt chở những bé gái người Afghanistan đang đầy lo lắng, có một em được sắp ngồi riêng bởi vì biểu cảm trên gương mặt em vừa chứa đựng sự mỏng manh, vừa chứa đựng cả sự mạnh mẽ. Qua những bức hình chọn lọc của Anja, có thể nói rằng chúng ta đang được chiêm ngưỡng những khoảnh khắc bình lặng, trần tục của cuộc sống qua một lăng kính hiển vi. Còn ảnh chụp thể thao của cô ấy lại mang nhiều kịch tính ấn tượng hơn, mặc dù chúng cũng là ảnh chụp những biểu cảm cá nhân của các vận động viên, chứ không phải kiểu chụp lại những pha biểu diễn đỉnh cao thường thấy. Trên trang Facebook của mình, Anja trích lại lời của nhiếp ảnh gia Don Mc Cullin cùng với sự đồng tình: “Nhiếp ảnh gia chiến trường, tôi ghét cái danh hiệu đó”. Cô ấy đã thể hiện cái nhìn bao quát về tính nhân văn, chứ không bị giới hạn bởi nỗi sợ hãi hay bạo lực, trong các tác phẩm nhiếp ảnh của mình.

 

Năm 2011, câu chuyện chi tiết về con đường cô ấy chọn, kể lại cuộc gặp gỡ của cô ấy với một người lính hải quân bị thương trong một vụ nổ trên một cánh đồng lúa mì ở Afghanistan đã được xuất bản. Cô ấy viết: “Với một tay còn trống, tôi lấy máy ảnh ra và chụp vài tấm. Tôi nắm lấy tay của Britt và anh ta cũng nắm lấy bàn tay tôi mỗi lúc một chặt hơn, cho đến khi anh ta rơi vào trạng thái vô thức”.

Cô ấy đã cố gắng khuấy động tâm trí của mình để vượt qua được thời khắc đau thương này: “Áo của anh ta đã bị rách hết, nhưng tôi thấy có một hạt lúa mì còn mắc kẹt trên ấy. Tôi đã gỡ nó ra và cho vào túi áo bảo hộ của mình”.

 

Sự dũng cảm của người lính đã làm cô ấy cảm động: “Tôi nhớ rất rõ nụ cười và lòng can đảm của anh ta. Sauk hi bị thương, anh ta đã cười nhanh một cái khi được đưa lên trực thăng, như thể khẳng định với chúng tôi rằng anh ta hoàn toàn ổn”.

 

 

 

 

 

 

 

Please reload

CONTACT

f:   094-690-6925

e:  crscvn@gmail.com

© 2019 by CRSCVN