Phóng viên ABC bị ảnh hưởng bởi PTSD

March 1, 2017

Thông thường những câu chuyện như thế này chỉ mất một hoặc hai giờ để viết ra, nhưng phải mất đến gần ba tuần tôi mới hoàn tất được câu chuyện tôi sắp kể dưới đây. Đó là câu chuyện về tôi – một phóng viên chiến trường sau khi kết thúc nhiệm vụ và quay trở về quê nhà của mình.

Khi mới trở về từ Afghanistan, tôi cảm thấy rất hạnh phúc. Niềm vui được trở về dường như không có điểm dừng. Tôi còn nhớ mình đã cười phá lên trong một lần thử tra từ “tự do” trên Google và kết quả đầu tiên trả về là “Đồ nội thất Tự Do”. Cuộc sống thực sự rất vui vẻ. Thế nhưng, niềm vui ấy cứ ngày  một rời xa tôi. Thay vào đó là một khoảng trống kỳ cục ngăn cách tôi với thế giới. Tôi thấy mình như  một kẻ ngoài cuộc. Tôi bỗng trở nên lo sợ rằng mình sẽ bị tấn công, và cảm thấy khó chịu khi những việc bất công xảy ra ở Afghanistan đã không còn liên quan gì đến tôi nữa.

 

Sau đó, vào cuối tháng 10 năm 2012, mọi chuyện đã trở nên xấu hơn.

Có những buổi sáng đi làm thậm chí tôi không thể nhìn được rõ mặt của những người đang đi lại trên tàu. Mọi thứ xung quanh tôi như nhòe đi, như thể người ta không còn ở đó nữa. Tôi không thể tập trung vào công việc của mình, còn khi ở nhà tôi thậm chí còn không thể làm những việc đơn giản như gọi điện thoại hay phân loại hóa đơn.

Trong suốt thời gian ở Afghanistan, tôi rất cẩn trọng. Cứ cách vài tháng tôi lại gọi điện thoại cho cố vấn riêng mà đài ABC đã chỉ định cho tôi, để đúc kết lại những gì tôi đã thấy và trải qua. Tôi sống tốt và chiến trường đối với tôi không là vấn đề. Tôi rất bình tĩnh và kiên định với một ý thức mục đích rất rõ ràng. Ngay cả khi bom đạn dội xuống, trận chiến bắt đầu, tôi cũng rất bình tĩnh. Có thể nói là quá bình tĩnh.

Nhưng sâu thẳm trong lòng tôi, vượt ra ngoài những thứ tôi có thể cảm nhận được, đã có những sự bất ổn.

 

Vào ngày 1 tháng 11 năm 2012, chuyện gì đến cũng phải đến.

Vào buổi sáng hôm đó, khi tôi thức dậy, đầu óc tôi trống rỗng đến nỗi tôi không biết tiếp theo mình phải làm gì, hay mình sẽ có những lịch trình nào trong ngày. Hôm nay, khi tôi nhớ lại thời điểm ấy, tôi biết rằng đó là việc không sớm thì muộn cũng xảy ra với tôi.

Bạn biết đấy, mỗi người đều có một điểm giới hạn của riêng mình. Cho dù bạn là ai, dày dặn kinh nghiệm sống đến đâu, chuẩn bị tâm lý kỹ lưỡng thế nào, thì đó cũng là một phản ứng rất bản năng khi bạn đã có quá nhiều năm làm nhân chứng sống. Tôi đã sống hơn 8 năm cuộc đời mình trên chiến trường, thường xuyên chịu đựng thương đau. Có thể bạn sẽ trụ lại được lâu hơn tôi, hoặc cũng có thể bạn sẽ từ bỏ ngay từ tháng đầu tiên. Không ai biết trước được, nhưng ai cũng đều có giới hạn. Vấn đề là bạn không biết điểm giới hạn của bạn ở đâu, cho tới khi bạn chạm tới nó.

Vào ngày đầu tháng 11 đó, tôi đã chạm đến giới hạn của bản thân mình.

 

Chi tiết những gì xảy ra vào ngày hôm đó, chỉ có tôi, gia đình và bạn bè thân thiết được biết. Đó không phải là chuyện mà tôi có thể công khai. Một phần là do tôi vẫn còn cảm thấy đau khi nhắc lại, một phần là do tôi là một nhà báo. Tôi còn có những buổi phát sóng trên đài ABC, tôi muốn khán giả tập trung vào câu chuyện của tôi, chứ không phải tập trung vào tôi. Tôi nghĩ, quan trọng là người ta có thể chủ động chọn những gì người ta muốn chia sẻ, chứ không phải bị lệ thuộc vào một cái gì đó; cho nên tôi quyết định không chia sẻ sâu hơn.

Tất cả những gì tôi có thể nói là việc xảy ra đó rất kinh khủng. Có nhiều suy nghĩ, hỗn loạn, sợ hãi vượt xa tất cả những cảm xúc mà tôi đã trải qua trong đời. Nó khủng khiếp hơn cả những gì diễn ra trong một trận chiến. Có nhiều nỗi sợ đến từ việc thiếu hiểu biết. Tôi thực lòng không biết và không có một từ ngữ nào có thể miêu tả nó.

Những ngày tiếp theo sau, tôi ở trong trạng thái bị sốc và run rẩy. Gần như bất tỉnh. Tôi cảm thấy rất buồn và xấu hổ vì mình đã gục ngã. Đó cũng là một cảm giác giống với sự đau khổ khi bạn nhận ra mình không mạnh mẽ như mình vẫn nghĩ. Tôi liên tục suy nghĩ rằng việc này sẽ ám ảnh mình suốt đời, và lo lắng rằng mình có thể sẽ mất việc, cuộc sống sẽ trở nên bấp bênh.

Điều giúp tôi thay đổi và vực dậy chính là đi gặp chuyên gia tâm lý. Bác sĩ của tôi là một phụ nữ lớn tuổi, có nhiều năm kinh nghiệm, đặc biệt là kinh nghiệm chữa trị cho những nhà báo mắc chứng PTSD – rối loạn căng thẳng hậu chấn thương tâm lý – như tôi. Bà ấy là người lịch sự và đáng tin. Ngay sau lầu điều trị đầu tiên, tôi đi bộ về nhà và có cảm giác được cứu rỗi.

 

Bà ấy giải thích rằng những thứ xảy đến với tôi là do hậu quả của quá nhiều năm chứng kiến và đối mặt với thương đau. Bây giờ thì tôi hiểu rằng, con người chúng ta luôn có một sự căm ghét sâu sắc đối với những thứ đe dọa cuộc sống của mình. Và khi bạn đi ngược lại ý chí bản năng đó, liên tục, lặp đi lặp lại, trong một thời gian dài, thì bạn quen dần với việc bị tổn thương, không còn sợ hãi nữa; nhưng một ngày nào đó, những vết thương đó sẽ cùng trỗi dậy, quay lại và tấn công bạn. Đó chính là những gì đã xảy ra với tôi.

Những phóng viên chiến trường như tôi thường dễ bị ảnh hưởng bởi PTSD cao hơn những đồng nghiệp khác. Và phóng viên càng ở lâu trên chiến trường, thì tình hình càng tệ. Những phóng viên độc lập thì nguy cơ còn cao hơn nữa.

Có một điều quan trọng cần lưu ý nữa. Đó chính là sự trì hoãn của PTSD. Nó có thể đến trong vòng vài tháng hoặc vài năm, như trường hợp của tôi là 11 tháng sau khi từ Afghanistan trở về. Nói một cách nào đó, trở về nhà có thể còn khó khăn hơn ra chiến trường.

Một trong những quan niệm sai lầm về PTSD chính là hội chứng này gây ra các vấn đề rối loạn với máu, bom đạn, và nỗi sợ hãi. Trên thực tế, nó phức tạp hơn thế nhiều. Các chuyên gia về sức khỏe tâm thần sử dụng một thuật ngữ gọi là “tổn thương tinh thần” – ý nói những thứ mà bạn chứng kiến không chỉ đơn thuần là sự “thấy” vật lý của cơ thể, mà còn là sự chịu đựng của cả tinh thần của bạn.

Chẳng hạn như khi bạn nhìn thấy người ta giết hoặc tấn công một đứa trẻ mà bạn không thể làm gì để giúp đứa bé ấy; cảm giác tội lỗi, day dứt sẽ ám ảnh bạn suốt đời. Bạn sẽ không thoát ra được nếu không có ai đó giúp bạn.

 

Tôi quan niệm rằng, với tư cách là nhà báo, chúng tôi có thể ăn mừng vì đã vượt qua giới hạn của bản thân. Dũng cảm, liều lĩnh, và bền bỉ - đó cũng là những điều kiện mà chúng tôi cần phải có. Nhưng chúng tôi không khuyến khích việc tự đặt ra giới hạn cho chính mình. Nghề báo không công nhận những phóng viên thích từ chối hay những người luôn cho rằng vậy là đã đủ. Đôi khi dũng cảm chính là dám nhận sự giúp đỡ và biết dừng ở đâu là đúng. Tôi mong rằng những phóng viên, nhà báo trẻ sau này hiểu rằng, cũng sẽ không có gì là sai nếu từ chối đúng lúc.

Sau cơn suy sụp một vài tuần, tôi lặng lẽ quay trở lại với công việc. Đó là một trải nghiệm vô cùng lạ lẫm với tôi. Tôi nói với đồng nghiệp rằng tôi xin nghỉ phép để chuyển nhà. Cuộc sống của tôi đã thay đổi hoàn toàn khi tôi không ở đây, còn hiện giờ thì tôi đã quay trở lại và cố gắng sống như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Bởi vì đó vẫn là những nỗi đau mà tôi không thể chia sẻ với một ai khác.

 

 

 

 

 

 

 

 

Please reload

CONTACT

f:   094-690-6925

e:  crscvn@gmail.com

© 2019 by CRSCVN